Wie in Spanje controleert
Deze gids gaat over Spanje, dus over het geval dat je goederen via een Spaanse haven invoert of in Spanje in de handel brengt. Op nationaal niveau is de bevoegde autoriteit het directoraat-generaal voor Biodiversiteit, Bossen en Woestijnvorming (Dirección General de Biodiversidad, Bosques y Desertificación) van het MITECO. Elke autonome regio heeft daarnaast een eigen autoriteit aangewezen voor de controles op haar grondgebied; het MITECO publiceert de lijst. Aan de grens controleert de douane of de aangifte het referentienummer van een geldige DDS bevat, en werkt ze samen met de bevoegde autoriteiten.
In juni 2025 keurde de Spaanse ministerraad in eerste lezing een voorontwerp van wet (anteproyecto de ley) goed om de EUDR in Spanje toe te passen. Het richt een Bureau voor de bestrijding van handelsgerelateerde ontbossing op als nationale autoriteit, een nationale commissie met de autonome regio's en een nationaal informatieregister, wijzigt de Spaanse boswet (Ley de Montes) en trekt Real Decreto 1088/2015 over legaal hout in. Zolang die wet niet in het Spaanse staatsblad (BOE) is gepubliceerd, noemt het MITECO als toepasselijk recht de boswet Ley 43/2003 de Montes en de wet tegen smokkel, Ley Orgánica 12/1995 de Represión del Contrabando.
Welke sancties de verordening voorschrijft
Artikel 25 laat de precieze regeling aan elke lidstaat over, maar bepaalt wat die minstens moet bevatten:
- Boetes in verhouding tot de milieuschade en de waarde van de goederen, met een maximum van minstens 4 % van de totale jaaromzet van het bedrijf in de EU in het voorgaande boekjaar, dat zo nodig wordt verhoogd zodat het hoger ligt dan het behaalde voordeel.
- Confiscatie van de betrokken producten.
- Confiscatie van de inkomsten die ermee zijn verkregen.
- Tijdelijke uitsluiting, tot 12 maanden, van overheidsopdrachten en overheidsfinanciering.
- Tijdelijk verbod om producten van bijlage I in de handel te brengen of uit te voeren bij een ernstige of herhaalde overtreding.
- Verbod om de vereenvoudigde zorgvuldigheid te gebruiken.
De 4 % is geen vaste boete en ook geen minimum voor elke overtreding. Het is de ondergrens van het maximum dat de Spaanse wet voor de ernstigste gevallen moet toelaten. De hoogte per overtreding legt de nationale wet vast.
Hoe de controles verlopen
Elke autoriteit heeft een jaarplan dat minstens 3 % van de marktdeelnemers per grondstof dekt, en 9 % als het product uit landen met een hoog risico komt (art. 16). De controles bekijken het zorgvuldigheidssysteem, de documentatie en de DDS, en kunnen controles ter plaatse, satellietbeelden of laboratoriumanalyses omvatten (art. 18).
Zijn er aanwijzingen, dan kunnen de autoriteiten direct voorlopige maatregelen nemen, zoals de goederen tegenhouden (art. 17). Wordt de overtreding bevestigd, dan kunnen ze corrigerende maatregelen eisen: het product uit de handel nemen, het bij klanten terughalen of het doneren of vernietigen (art. 24).
Iedere persoon of organisatie kan bij de autoriteit een onderbouwde melding over een marktdeelnemer indienen (art. 31). Een ngo of een concurrent met satellietbeelden van een perceel dat in 2022 is ontbost, is een realistische aanleiding voor een controle.
Wat je in de praktijk riskeert
Nog voor de boete merk je het bij de douane: zonder referentienummer van een DDS geen inklaring, en de container wacht in de haven terwijl de opslagkosten oplopen. Bestaat de DDS wel, maar zijn er twijfels over, dan kunnen de goederen worden vastgehouden zolang de controle duurt.
Daarna komen de confiscatie en het uit de handel nemen. Een partij koffie terughalen die al gebrand is en aan horeca is geleverd, kost een stuk meer dan de koffie zelf. En uitsluiting van overheidsopdrachten weegt zwaar in sectoren die aan de overheid verkopen, zoals meubilair of papier.
Hoe je het risico beperkt
Wat je bij een controle het best beschermt, is kunnen laten zien hoe je hebt besloten dat het risico verwaarloosbaar was:
- Bewaar alle informatie van elke zending 5 jaar: leveranciers, percelen, beelden, documenten over legaliteit en de risicobeoordeling.
- Herzie het zorgvuldigheidssysteem minstens één keer per jaar en leg dat vast.
- Kan een leverancier je de volledige geolocatie niet geven, dien de DDS dan niet in. Een vertraagde zending is goedkoper dan een valse DDS.
- Controleer de percelen tegen de peildatum vóór je koopt, niet nadat de container binnen is. De gids over geolocatie legt uit hoe.
Veelgestelde vragen
- En als mijn leverancier me valse gegevens heeft gegeven?
- Tegenover de autoriteit blijft de marktdeelnemer verantwoordelijk. Wat je kunt laten zien, is wat je hebt gedaan om die gegevens te controleren: wat je hebt gevraagd, wat je met beelden hebt vergeleken en waarom je concludeerde dat het risico verwaarloosbaar was. Daarom documenteer je elke beslissing het best op het moment zelf.
- Zijn er in Spanje al boetebedragen?
- De verordening legt de ondergrens van het maximum vast (minstens 4 % van de omzet in de EU). De concrete bedragen per overtreding komen in de Spaanse uitvoeringswet, die na het voorontwerp van juni 2025 in behandeling was.
- Wie is aansprakelijk als mijn expediteur de DDS heeft ingediend?
- Jij. De gemachtigde vertegenwoordiger dient in jouw naam in, maar de verantwoordelijkheid om te voldoen blijft bij de marktdeelnemer (art. 6). Meer in de gids voor expediteurs.
- Worden ook bedrijven gecontroleerd die alleen doorverkopen?
- Ja. Downstream marktdeelnemers en handelaren moeten de referentienummers van de DDS van wat ze kopen en verkopen kunnen laten zien, en wie geen mkb is, moet geregistreerd zijn.