Moet ik de JRC-boskaart gebruiken?

Nee. Het JRC zegt dat het gebruik niet verplicht, niet exclusief en niet juridisch bindend is. Je kunt andere gegevens of beelden gebruiken, zolang je vastlegt wat je gebruikte en waarom je het risico verwaarloosbaar vond.

De satelliet toont verlies in 2023 op een eucalyptusplantage. Mag ik indienen?

Alleen als het risico na controle verwaarloosbaar is: bijvoorbeeld met bewijs dat de plantage in 2020 al bestond en in rotatie is geoogst. Bewaar dat bewijs bij de controle. Is het er niet, laat het perceel dan buiten de partij.

Hoe vaak moet je de controle herhalen?

De verordening legt geen frequentie vast. Het is verstandig haar te herhalen als de geometrie verandert, als er een nieuwe versie van de jaargegevens verschijnt en voor elke DDS als het laatste resultaat weken oud is. De dagelijkse waarschuwingen dienen om tussendoor te bewaken.

Waarom staat mijn perceel als "geen bos in 2020" terwijl er bomen staan?

Omdat de JRC-kaart landbouwboomgewassen (palm, rubber, cacao, koffie) uitsluit en sommige bosplantages niet als bos telt. Voor de EUDR is dat meestal een goed teken, maar bevestig dat de plantage in 2020 al bestond.

EUDR: ontbossing van een perceel controleren per satelliet

Je legt de geometrie van het perceel over drie openbare lagen: de JRC-boskaart 2020 (was er bos?), het jaarlijkse verlies aan boombedekking van de Universiteit van Maryland (ging het na 2020 verloren?) en de dagelijkse waarschuwingen van Global Forest Watch (gebeurt er nu iets?). Het resultaat is een signaal om na te kijken, geen bewijs van ontbossing, en je bewaart het met de versie en datum van de gegevens.

Wat je over de peildatum moet aantonen

Verordening (EU) 2023/1115 eist dat de grondstof komt van grond die na 31 december 2020 niet is ontbost. Ontbossing is de omzetting van bos in landbouwgrond (art. 2, punt 3), en bos is grond van meer dan 0,5 ha met bomen hoger dan 5 m en een kroonbedekking van meer dan 10 %, met uitzondering van grond die overwegend voor landbouw of als stedelijk gebied wordt gebruikt (art. 2, punt 4).

De marktdeelnemer moet sluitende en verifieerbare informatie verzamelen dat het product ontbossingsvrij is (art. 9, lid 1, onder g). De verordening schrijft geen dataset voor, maar autoriteiten kunnen bij controles satellietbeelden gebruiken (art. 18). Elk gegeolokaliseerd perceel over openbare gegevens leggen is de meest directe manier om te weten waar je moet kijken voordat je indient.

De drie lagen en wat elk laat zien

Elke laag beantwoordt een andere vraag, en geen enkele is alleen genoeg:

Openbare gegevens voor de controle (gecontroleerd in november 2026)
Laag	Wat ze laat zien	Resolutie	Bijwerking
JRC-boskaart 2020 (GFC2020)	Bos of geen bos in 2020	10 m	Af en toe herzien (V3 nov. 2025, V4 in 2026)
Verlies aan boombedekking (UMD, Hansen)	Jaar waarin de boombedekking verdween	30 m (Landsat)	Eén keer per jaar
Geïntegreerde GFW-waarschuwingen	Recente verstoringen, met datum en betrouwbaarheid	Raster van 10 m	Dagelijks

De JRC-kaart wordt gemaakt door het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek van de Commissie voor de EUDR. Volgens het JRC zelf is het gebruik ervan niet verplicht, niet exclusief en niet juridisch bindend. Op Global Forest Watch (GFW) staat ze als versie v2020.3; het JRC heeft al een versie 4 gepubliceerd.
Het jaarlijkse verlies van de Universiteit van Maryland verschijnt één keer per jaar. Versie v1.13, met gegevens tot en met 2025, is op 29 april 2026 gepubliceerd. Eerdere versies verschenen tussen april en juni, dus die met 2026 wordt in het voorjaar van 2027 verwacht; controleer het op GFW.
De geïntegreerde GFW-waarschuwingen combineren meerdere systemen (GLAD, RADD en DIST-ALERT), dekken de hele wereld en geven elke pixel een betrouwbaarheidsniveau: nominaal, hoog of hoogst. Ze laten zien wat er na het laatste jaar met jaargegevens is gebeurd, maar GFW waarschuwt dat ze geen oppervlakte meten.

Waarom is verlies niet hetzelfde als ontbossing?

De gegevens van Maryland meten boombedekking, geen landgebruik. Wordt een acacia- of eucalyptusplantage voor pulp geoogst, dan ziet de satelliet bomen verdwijnen en noteert verlies, ook als het perceel opnieuw wordt aangeplant en blijft wat het in 2020 was. Hetzelfde gebeurt bij brand, storm of de vernieuwing van een oude plantage. DIST-ALERT-waarschuwingen markeren ook oogsten.

Andersom zijn er ook nuances. De JRC-kaart sluit landbouwboomgewassen zoals oliepalm, rubber of cacao uit en kan sommige bosplantages als geen bos indelen. Een perceel palmolie dat voor 2020 is aangeplant, komt meestal uit als geen bos in 2020, en dat is te verwachten. Daarom beperk je het verlies het best tot het bos van 2020 in plaats van het over het hele perceel te lezen.

Bij hout moet je ook naar bosdegradatie kijken, die de verordening apart behandelt. Een oogst in een aangeplant bos is geen ontbossing, maar je kunt hem ook niet goedkeuren zonder documenten van de leverancier.

Hoe je het resultaat van een perceel leest

Een bruikbaar resultaat zegt nooit "ontbost" of "schoon": het zegt wat de gegevens zagen en wat je moet doen. Sourevo gebruikt deze uitkomsten:

Geen verlies: er was bos in 2020 en daarin wordt na 2020 geen noemenswaardig verlies gezien.
Verlies, nakijken: er is verlies binnen het bos van 2020 vanaf 2021. Je vraagt de leverancier om uitleg (rotatie van de plantage, brand, kapvergunning) en beslist op basis van bewijs.
Geen bos in 2020: de JRC-kaart ziet geen bos op het perceel. Dat is het gebruikelijke geval bij al lang bestaande landbouwgrond.
Niet eenduidig: het oppervlak is te klein om te meten, of er zijn recente waarschuwingen met hoge betrouwbaarheid na de jaargegevens. Dan kijk je naar beelden of wacht je op het volgende jaar met gegevens.

Om ruis aan de randen te vermijden negeert Sourevo verlies van minder dan 0,1 ha of minder dan 1 % van het oppervlak, tenzij het 1 ha bereikt. Een perceel dat als punt is opgegeven (tot 4 ha) wordt geanalyseerd als een cirkel van 4 ha rond het punt, met een straal van ongeveer 113 m, en als benadering vastgelegd: met de echte polygoon is het resultaat betrouwbaarder.

Wat je als bewijs bewaart

De informatie van de zorgvuldigheidseisen bewaar je 5 jaar (art. 12). Voor een satellietcontrole betekent dat niet alleen de uitkomst bewaren, maar ook de gebruikte gegevens: dataset, exacte versie (bijvoorbeeld UMD v1.13 met gegevens tot 31-12-2025), tot welke dag de waarschuwingen bijgewerkt zijn, datum van de controle, geanalyseerde geometrie en verlies per jaar.

Een resultaat veroudert. Publiceert Maryland een nieuw jaar of wijzigt het JRC de kaart, dan weerspiegelt een oude controle de geldende gegevens niet meer. Sourevo beschouwt een resultaat 30 dagen als geldig voor dezelfde geometrie en markeert het als verouderd zodra er een nieuwe versie van de gegevens verschijnt. Bij het indienen van de DDS legt het per perceel het resultaat met versies en data vast in het dossier. Hoe dat past in de risicobeoordeling en een geldige DDS, staat in die gidsen.

Wat de satelliet niet ziet

De controle is een filter, niet de hele zorgvuldigheidsplicht:

Wolken: Landsat is optisch en kan in bewolkte tropische gebieden lang nodig hebben om een verandering te zien. Radarwaarschuwingen (RADD) helpen, maar dekken niet alles.
Resolutie: een Landsat-pixel is ongeveer 0,09 ha. Heel kleine open plekken of selectieve kap onder het bladerdak kunnen ontbreken.
Geometrie: als de GeoJSON van de leverancier slecht getekend of verschoven is, controleer je de verkeerde plek.
Legaliteit: eigendomstitels, vergunningen, arbeidsrechten of instemming van gemeenschappen zie je niet vanuit de ruimte. Art. 9, lid 1, onder h, vraagt daarvoor aparte informatie.
Landen met een laag risico: bij vereenvoudigde zorgvuldigheid (art. 13) hoeft het risico niet te worden beoordeeld, maar geolocatie blijft verplicht.

Veelgestelde vragen

Moet ik de JRC-boskaart gebruiken?: Nee. Het JRC zegt dat het gebruik niet verplicht, niet exclusief en niet juridisch bindend is. Je kunt andere gegevens of beelden gebruiken, zolang je vastlegt wat je gebruikte en waarom je het risico verwaarloosbaar vond.
De satelliet toont verlies in 2023 op een eucalyptusplantage. Mag ik indienen?: Alleen als het risico na controle verwaarloosbaar is: bijvoorbeeld met bewijs dat de plantage in 2020 al bestond en in rotatie is geoogst. Bewaar dat bewijs bij de controle. Is het er niet, laat het perceel dan buiten de partij.
Hoe vaak moet je de controle herhalen?: De verordening legt geen frequentie vast. Het is verstandig haar te herhalen als de geometrie verandert, als er een nieuwe versie van de jaargegevens verschijnt en voor elke DDS als het laatste resultaat weken oud is. De dagelijkse waarschuwingen dienen om tussendoor te bewaken.
Waarom staat mijn perceel als "geen bos in 2020" terwijl er bomen staan?: Omdat de JRC-kaart landbouwboomgewassen (palm, rubber, cacao, koffie) uitsluit en sommige bosplantages niet als bos telt. Voor de EUDR is dat meestal een goed teken, maar bevestig dat de plantage in 2020 al bestond.