Jesteś podmiotem na dalszym etapie czy podmiotem handlowym?
Rozporządzenie (UE) 2025/2650 na nowo rozdzieliło role z rozporządzenia (UE) 2023/1115. W łańcuchu są teraz trzy role i tylko pierwsza składa oświadczenia o należytej staranności (DDS):
- Podmiot: kto wprowadza produkt do obrotu w UE lub go wywozi, z wyłączeniem podmiotów na dalszym etapie łańcucha dostaw (art. 2 pkt 15). W praktyce importer lub producent w UE.
- Podmiot na dalszym etapie łańcucha dostaw: kto wprowadza do obrotu lub wywozi odnośne produkty wytworzone przy użyciu odnośnych produktów, z których wszystkie są objęte DDS lub uproszczoną deklaracją (art. 2 pkt 15b). Palarnia, która kupuje zieloną kawę (0901 11) od importera i sprzedaje kawę paloną (0901 21), producent, który kupuje sklejkę (4412) i sprzedaje meble (9403), albo czekoladziarnia, która kupuje masło kakaowe (1804) i sprzedaje tabliczki (1806).
- Podmiot handlowy: każda inna osoba w łańcuchu, która udostępnia produkt na rynku (art. 2 pkt 17). Dystrybutor, hurtownia lub sklep, który odsprzedaje go bez przetwarzania.
Rozporządzenie nakłada na podmioty na dalszym etapie i podmioty handlowe te same obowiązki (art. 5). O zakresie Twoich obowiązków decyduje to, czy jesteś MŚP i czy kupujesz bezpośrednio od podmiotu. Jeśli Twój produkt końcowy nie jest w załączniku I, jak herbatniki z czekoladą (1905), ten produkt jest poza zakresem; sprawdź to w wyszukiwarce kodów CN.
Podmiot, podmiot na dalszym etapie i podmiot handlowy: kto co robi
Podsumowanie wymogów tekstu skonsolidowanego po reformie:
| Rola | Składa DDS? | Rejestruje się? | Przechowuje informacje? |
|---|---|---|---|
| Podmiot | Tak, przed wprowadzeniem do obrotu lub wywozem (art. 4) | Tak, aby móc składać | Tak: DDS 5 lat (art. 4 ust. 3) i informacje z art. 9 |
| Podmiot na dalszym etapie, nie MŚP | Nie | Tak, przed wprowadzeniem do obrotu (art. 5 ust. 2) | Tak, co najmniej 5 lat (art. 5 ust. 3 i 4) |
| Podmiot na dalszym etapie, MŚP | Nie | Nie | Tak, co najmniej 5 lat |
| Podmiot handlowy, nie MŚP | Nie | Tak (art. 5 ust. 2) | Tak, co najmniej 5 lat |
| Podmiot handlowy, MŚP | Nie | Nie | Tak, co najmniej 5 lat |
Warto znać czwarty przypadek: mikropodmiot pierwotny lub mały podmiot pierwotny (art. 2 pkt 15a), czyli małego producenta z kraju niskiego ryzyka, który sprzedaje to, co sam uprawia lub hoduje. Nie składa DDS, lecz jednorazową uproszczoną deklarację (art. 4a), i otrzymuje identyfikator deklaracji. Dla kupujących od niego ten identyfikator pełni rolę numeru referencyjnego.
Jakie informacje gromadzić i przechowywać
Art. 5 ust. 3 wymaga od wszystkich tego samego, także od MŚP, dla każdego produktu, który zamierzasz wprowadzić do obrotu, udostępnić na rynku lub wywieźć:
- O dostawcy: nazwa, zarejestrowana nazwa handlowa lub znak towarowy, adres pocztowy, e-mail i, jeśli jest, strona internetowa.
- Tylko jeśli dostawca jest podmiotem: numery referencyjne jego DDS lub identyfikatory deklaracji dotyczące tych produktów.
- O firmach, którym sprzedajesz (podmiotach na dalszym etapie lub podmiotach handlowych): nazwa, zarejestrowana nazwa handlowa lub znak towarowy, adres pocztowy, e-mail i, jeśli jest, strona internetowa. Artykuł nie wspomina o konsumentach końcowych.
Musisz mieć te informacje przed wprowadzeniem do obrotu, udostępnieniem lub wywozem (art. 5 ust. 1), przechowywać je co najmniej 5 lat od tej daty i przekazać organowi na żądanie (art. 5 ust. 4). W Hiszpanii kontrole prowadzą MITECO i wspólnoty autonomiczne.
Przykład z kawą: palarnia z Saragossy kupuje zieloną kawę od importera z Barcelony i sprzedaje kawę paloną sieci sklepów. Palarnia przechowuje dane importera, numery referencyjne DDS każdej partii i dane sieci. Sieć, która kupuje od palarni, a nie od podmiotu, przechowuje dane palarni i firm, którym odsprzedaje, ale bez numerów referencyjnych.
Pierwszy podmiot na dalszym etapie: numery referencyjne i zgłoszenia
Identyfikowalność opiera się na pierwszym ogniwie po podmiocie. Podmiot musi przekazać numery referencyjne lub identyfikatory deklaracji swoim odbiorcom (art. 4 ust. 7), a ten pierwszy podmiot na dalszym etapie lub podmiot handlowy, MŚP czy nie, gromadzi je i przechowuje. Kolejne ogniwa już nie (motyw 6 rozporządzenia (UE) 2025/2650).
W praktyce poproś każdego dostawcę, aby podawał numer na dokumencie dostawy lub fakturze każdej dostawy. Galicyjski tartak kupujący drewno okrągłe od małego miejscowego właściciela lasu może dostać identyfikator deklaracji zamiast numeru DDS: Hiszpania jest sklasyfikowana jako kraj niskiego ryzyka, a ten właściciel może skorzystać z uproszczonej deklaracji. Więcej na stronie o drewnie.
Ponadto wszyscy mają obowiązek zgłaszania. Jeśli otrzymasz nowe informacje, że sprzedany już produkt może nie spełniać wymogów, niezwłocznie informujesz organ i firmy, którym go dostarczyłeś (art. 5 ust. 5). Musisz też współpracować przy kontrolach, z dostępem do pomieszczeń i dokumentów (art. 5 ust. 7). Kontrole podmiotów na dalszym etapie i podmiotów handlowych badają przede wszystkim tę dokumentację (art. 19).
MŚP czy nie: co się zmienia
Rozporządzenie odsyła do dyrektywy 2013/34/UE (art. 2 pkt 30). Jesteś MŚP, jeśli nie przekraczasz dwóch z trzech progów: średnio 250 pracowników, 25 mln euro sumy bilansowej i 50 mln euro przychodów netto (kwoty zaktualizowane dyrektywą delegowaną (UE) 2023/2775).
Tylko firm, które nie są MŚP, dotyczy:
- Rejestracja w systemie informacyjnym EUDR przed wprowadzeniem do obrotu, udostępnieniem lub wywozem (art. 5 ust. 2). Odbywa się przez EU Login, jak wyjaśnia przewodnik o dostępie do TRACES.
- Jeśli przed sprzedażą otrzymają informacje, że produkt nie spełnia wymogów, informują organ, a przy uzasadnionych zastrzeżeniach sprawdzają, czy dochowano należytej staranności i ryzyko było znikome. Jeśli tego nie wykazano, nie mogą go sprzedać (art. 5 ust. 6).
- Objęcie corocznymi kontrolami: organy sprawdzają co najmniej 1 %, 3 % lub 9 % podmiotów, podmiotów na dalszym etapie niebędących MŚP i podmiotów handlowych niebędących MŚP, zależnie od tego, czy kraj pochodzenia ma niskie, standardowe czy wysokie ryzyko (art. 16).
Co nie zależy od wielkości: obowiązek gromadzenia i przechowywania informacji oraz termin. Wszystkie podmioty na dalszym etapie i podmioty handlowe zaczynają 30 grudnia 2026 r.; przesunięcie na 30 czerwca 2027 r. dotyczy tylko mikro i małych podmiotów (art. 38 ust. 3). Produkty dodane do załącznika I rozporządzeniem delegowanym (UE) 2026/2102 obowiązują od 30 grudnia 2027 r. Więcej w przewodniku o terminach EUDR.
Kiedy stajesz się podmiotem?
Rolę ustala się dla każdego produktu, a nie dla całej firmy. Ta sama firma może być podmiotem na dalszym etapie przy jednych zakupach i podmiotem przy innych. Stajesz się podmiotem, z pełną należytą starannością i własnym DDS, w takich przypadkach:
- Importujesz sam. Jeśli palarnia sprowadza kontener zielonej kawy na własne nazwisko, dla tej partii jest podmiotem i składa DDS przed odprawą celną.
- Kupujesz od dostawcy niemającego siedziby w UE, który wprowadził produkt do obrotu: pierwszą osobę z siedzibą w UE, która go udostępnia, uznaje się za podmiot (art. 7).
- Używasz odnośnego produktu, który nie jest objęty ani DDS, ani uproszczoną deklaracją. Definicja podmiotu na dalszym etapie wymaga, aby objęte były wszystkie; jeśli brakuje jednego, nie mieścisz się w niej.
Samo przetwarzanie nie czyni Cię podmiotem: czekoladziarnia, która robi tabliczki z masła kakaowego kupionego w UE z DDS, pozostaje podmiotem na dalszym etapie. Wywóz też nie: przy wywozie przez podmiot na dalszym etapie nie trzeba podawać organom celnym numeru referencyjnego (art. 26 ust. 4). A podmiot będący osobą fizyczną lub mikroprzedsiębiorstwem może ustanowić upoważnionym przedstawicielem następny w łańcuchu podmiot na dalszym etapie lub podmiot handlowy, który nim nie jest; ten składa wtedy DDS w jego imieniu (art. 6 ust. 3; zob. przewodnik o upoważnionym przedstawicielu).
Jeśli dodatkowo sam importujesz niektóre partie, dla nich jesteś podmiotem: Sourevo przygotowuje DDS z działkami Twoich dostawców, składa je w TRACES i przechowuje zwrócone numery referencyjne i weryfikacyjne, gotowe do przekazania klientom.
Najczęściej zadawane pytania
- Czy muszę składać DDS, jeśli kupuję od importera z UE?
- Nie, jeśli przetwarzasz lub odsprzedajesz produkt, który ma już DDS. Od rozporządzenia (UE) 2025/2650 DDS składa tylko podmiot lub jego upoważniony przedstawiciel.
- Jak długo muszę przechowywać numery referencyjne?
- Co najmniej 5 lat od dnia wprowadzenia do obrotu, udostępnienia lub wywozu produktu, i musisz przekazać je organowi na żądanie (art. 5 ust. 4).
- Kupuję od hurtowni, nie od importera. Czy potrzebuję numerów referencyjnych?
- Nie. Numery referencyjne są wymagane tylko wtedy, gdy dostawca jest podmiotem. Przechowujesz nazwę, adres pocztowy, e-mail i stronę internetową dostawcy oraz firm, którym sprzedajesz.
- Czy MŚP, które tylko odsprzedaje, musi rejestrować się w TRACES?
- Nie. Rejestracja dotyczy tylko podmiotów na dalszym etapie i podmiotów handlowych niebędących MŚP (art. 5 ust. 2). MŚP musi jednak gromadzić i przechowywać informacje z art. 5 ust. 3.
- Czy muszę sprawdzać należytą staranność dostawcy?
- Co do zasady nie: reforma zniosła ten obowiązek dla podmiotów na dalszym etapie i podmiotów handlowych. Wyjątkiem są firmy niebędące MŚP, które przed sprzedażą mają uzasadnione zastrzeżenia co do zgodności produktu: informują organ i sprawdzają, czy dochowano należytej staranności (art. 5 ust. 6).